Fadensonnen / Celan

Man under a Pyramid 1996 by Anselm Kiefer born 1945

Ι. Fadensonnen

Ακολουθεί το ποίημα και μεταφράσεις. Το δυσμετάφραστο του ύστερου Celan αποτελεί κοινό τόπο, μα η βραχύτητα των ποιημάτων διευκολύνει κάπως την παρακολούθηση του πρωτοτύπου. Ο ίδιος ο Celan επέμενε στην βαρύτητα της κατανόησης, από μεριάς του αναγνώστη, των ειδικών στοιχείων που παρεισφρύουν στο έργο του με τη μορφή ορολογίας, λεξιπλασίας και αναφορών. Όμως, ιδίως στην περίπτωση μιας ποίησης σαν αυτή, πίσω και κάτω από την αυστηρά νοηματική κατανόηση υποβόσκει πάντοτε μια πρόσληψη στη βάση ενός μη περιεχομενικού, απροσδιόριστου παράγοντα, που πάντα αφήνει κάτι να περισσεύει, στοιχεία του οποίου αποτελούν η ηχητική, ο ρυθμός, η βούληση, η διαίσθηση, η λίμπιντο: ένα υποσύνολο αυτών που μπορεί ένα σώμα.

Fadensonnen

über der grauschwarzen Ödnis.

Ein baum-

hoher Gedanke

greift sich den Lichtton: es sind

noch Lieder zu singen jenseits

der Menschen.

Ήλιοι νήματα

πάνω από τη γκριζόμαυρη ερημιά.

Μια σκέψη

ψηλή σαν δέντρο

αγγίζει τον τόνο του φωτός: υπάρχουν

ακόμα τραγούδια να πεις πέρα από

τους ανθρώπους.

(Ιωάννα Αβραμίδου)

Thread suns

above the grey-black wilderness.

A tree-

high thought

tunes in to light’s pitch: there are

still songs to be sung on the other side

of mankind.

(Michael Hamburger – Christopher Middleton)

Threadsuns

above the grayblack wastes.

A tree-

high thought

grasps the light-tone: there are

still songs to sing beyond

mankind.

(Pierre Joris)

Soleils-filaments

au-dessus du désert gris-noir.

Une pensée haute comme

un arbre

accroche le son de la lumière : il y a

encore des chants à chanter au-delà

des hommes.

(Jean-Pierre Lefebvre)

Sóis filiformes

sobre o ermo grisnegro.

Um pensamento

alto como uma árvore

agarra o somluz: ainda há

cantos a se cantarem para além

dos homens.

(Celso Fraga da Fonseca)

(Με μια ματιά στις δύο αγγλικές μεταφράσεις, διακρίνουμε κατευθύνσεις: wilderness & tune in ≠ wastes & grasp. Αρπάζει ή συντονίζεται; Ερημιά ή ερημιά; Πόσοι φιλόλογοι χρειάζονται για να αλλάξουν ή και να αρπάξουν τα φώτα ή και τον τόνο του φωτός ενός ποιητή; Τα ερωτήματα επικρέμανται, καταδικασμένα με τρόπο ευπροσήγορο στην απουσία Απάντησης και στην πληθώρα απαντήσεων.)

συνέχεια…

Advertisements

Deleuze – πρόλογος στο αγγλικό Dialogues

μετάφραση: fragmentary program

deleuzemirrorsr

Το μικρό αυτό κείμενο δημοσιεύτηκε ως πρόλογος στην αγγλική έκδοση (1987) του Dialogues, βιβλίου γραμμένου μαζί με την Claire Parnet το 1977. Συνιστά μια από τις κομβικότερες συμπυκνώσεις της σκέψης του Deleuze, ένα σημείο όπου όλες οι γραμμές-deleuze συγκροτούν, έστω και πρόσκαιρα, μια ενότητα, μια ολότητα, εντέλει ένα υποκείμενο, γεγονός στο οποίο οπωσδήποτε συμβάλλει το ότι πρόκειται για πρόλογο σε μετάφραση. Διασυνδέονται ευθέως και με σαφήνεια κάποιες κεντρικές ντελεζιανές έννοιες: ο εμπειρισμός, οι πολλαπλότητες, το γίγνεσθαι, η έννοια· εντός του βιβλίου όλα αυτά «εφαρμόζονται» σε μια ποικιλία πεδίων, επί των οποίων ο Deleuze και η Parnet έχουν γράψει από ένα ανώνυμο κείμενο.

Η παρουσίαση του ίδιου του βιβλίου ως έκφανσης των φιλοσοφικών θέσεων που εμπεριέχει, το θόλωμα με άλλα λόγια της γραμμής μεταξύ δομής και περιεχομένου, ενσαρκώνεται στον έσχατο βαθμό στο Mille Plateaux, που έπεται κατά τρία χρόνια της έκδοσης του Dialogues, στο οποίο κορυφώνεται και η αποτύπωση της έννοιας της ενδιαμεσότητας που εκπροσωπούν εδώ όλα τα μεταξύ και ενδιάμεσα, τα οποία αποδίδουν τον ίδιο όρο του πρωτοτύπου [between, που αντιστοιχεί στον αστερισμό των γαλλικών milieu, entre κ.λπ.]. Η διασύνδεση αυτή συνιστά βεβαίως ένα διαρκές ελλοχεύον αίτημα της φιλοσοφίας –και όχι μόνο.

συνέχεια…

pour Althusser

althusser_pipe

Με τον Althusser συμβαίνει το πιο περίεργο πράγμα. Αφενός, αδυνατώ να φανταστώ τον εαυτό μου να πηγαίνει πέρα από το ακατάσχετο και τυπικό πασάλειμμα που του έχω και δεν του έχω ρίξει, ενώ την ίδια στιγμή οι πολιτικοφιλοσοφικές διαφωνίες μας παρουσιάζονται εξαρχής μη γεφυρώσιμες, με την αίσθηση αυτή απλώς να εντείνεται όσο περισσότερο συναναστρέφομαι τόσο το έργο όσο και τους ακόλουθούς του, γιατί πρόκειται, φυσικά, για μια προσωπικότητα που μαγνητίζει –δικαίως– ακόλουθους.

συνέχεια…

Deleuze / Γράμμα για τον Spinoza

deleuzemirrors

Το παρακάτω γράμμα του Deleuze δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Lendemains το 1989 και αναδημοσιεύτηκε στη συλλογή κειμένων Pourparlers [Διαπραγματεύσεις] (Minuit, 1990, σ. 223-25). Απευθύνεται στον Réda Bensmaïa και πραγματεύεται, πολύ συνοπτικά, το ζήτημα του ύφους στον Spinoza. Δύο χρόνια αργότερα, κάποια από τα νήματα που σκιαγραφούνται εδώ θα αναπτυχθούν εκτενώς στο Τι είναι η φιλοσοφία; (Minuit, 1991· ελλ. έκδ. Καλέντης, 2004), γραμμένο με τον Guattari.

Κατά την προσφιλή του συνήθεια, ο Deleuze συγκροτεί μια τριμερή δομή μεταξύ έννοιας, συναισθηματικής επήρειας και αντίληψης. Οι παρατηρήσεις περί του ύφους του Spinoza, ενώ αντανακλούν την τριχοτόμηση των ειδών γνώσης του τελευταίου, εφαρμόζοντάς τα μέσω αναδρομής (recursion) στη διάρθρωση της Ηθικής, και αποτυπώνουν τις ελλοχεύουσες εντάσεις που παλινδρομούν στις παρυφές μα και στο υπόβαθρο δημιουργίας του αξιωματικού πλέγματος και δίνουν στο έργο τον χαρακτήρα του, μοιάζουν ταυτόχρονα γενικεύσιμες: η σχέση της φιλοσοφίας με τη μη φιλοσοφία ως προϋπόθεση και συμπλήρωμά της, η γραμμή πλεύσης που διατείνεται πως το αφηρημένο δεν εξηγεί, μα οφείλει να καταστεί αντικείμενο εξήγησης.

συνέχεια…

Οιδίπους τύραννος / Rimas Tuminas

ernst - oedipus-rex-1922

Η θεατρική εμπειρία μοιάζει όσο ποτέ απαραίτητη· κινείται ενάντια στο πνεύμα της εποχής, υπενθυμίζοντάς μας διαρκώς την απόσταση που ενυπάρχει στη συνύπαρξη, θέτοντάς μας προ του εαυτού ως άλλου. Η τραγωδία προσθέτει άλλον έναν παράγοντα που χρήζει επί της παρούσης τονισμού με τον πιο επείγοντα τρόπο: ενάντια σε μια κυρίαρχη και στρεβλή εικόνα της ελευθερίας, πλήρως απαγκιστρωμένης από την ιστορικότητα, αυτή επιμένει στη βαρύτητα του αναγκαίου. Και ο Οιδίπους τύραννος οπωσδήποτε συνιστά μία κορύφωση τόσο της θεατρικής αυτής μορφής, όσο και της συγκεκριμένης θεματοποίησης.

συνέχεια…

Εν τω παρόντι…

shit

Αν προσπαθούσαμε να συμπυκνώσουμε την περιρρέουσα σαπίλα σε ένα λεπτό της ώρας, αποκλείεται να τα καταφέρναμε με την επιτυχία της καμπάνιας τηλεφωνίας που έχει προσφάτως κατακλύσει κάθε οθόνη, σελίδα free press και στάση λεωφορείου, τιτλοφορούμενη με ευστοχία ΤΩΡΑ. Είναι σαν μια ομάδα ειδικών ζοφολόγων να συγκεντρώθηκε και να αποτύπωσε όλες τις εκφάνσεις της αποχαύνωσης, της ρούχλας και της καγκουριάς σε ένα γρήγορο, καλοφτιαγμένο μοντάζ (υπό τον ήχο του, επενδεδυμένου πλέον τον ιερό μανδύα του ρετρό, Hey boy, hey girl των Chemical brothers) και να τις σέρβιρε πάραυτα για να ερχόμαστε στα ίσα μας όταν η αίσθηση πως το πράγμα σώζεται ακόμα διασχίζει αίφνης το μυαλό.

συνέχεια…

Nous sommes repus mais pas repentis / Séverine Chavrier / Thomas Bernhard

(Είμαστε χορτάτοι μα όχι μετανοημένοι)

nous-sommes-repus

Το συγκλονιστικό ήταν το εξής: για δεύτερη φορά, σε διαφορετική χώρα, διαφορετική γλώσσα, διαφορετικά θεατρικά μεγέθη, προσέκρουσα στο ιδιότυπο φαινόμενο της σκηνοθετικής προσθήκης, σε διαφορετικό μπερνχαρντικό έργο, ενός (διαφορετικού) γλυκού που προσγειώθηκε σε πρόσωπο, που την προηγούμενη φορά ήταν μια τούρτα (άσχετη με το έργο), τώρα τα κράπφεν (κάτι σαν γερμανικός λουκουμάς) του πρωτοτύπου μετατράπηκαν στο εγχώριο και πιο οικείο προφιτερόλ, που αναπόφευκτα διαλύθηκε, ξανά και ξανά (τουλάχιστον δέκα προφιτερόλ) στα πρόσωπα των συμπρωταγωνιστριών του Λούντβιχ, που εδώ είχε και ο ίδιος μετατραπεί σε Λούντβιχ Βιτγκενστάιν με τ’ όνομα (και εδώ που τα λέμε το ίδιο το έργο έχει μεταφραστεί άγαρμπα στα γαλλικά ως Γεύμα στου Βιτγκενστάιν, το συγκεκριμένο ανέβασμα τιτλοφορήθηκε Είμαστε χορτάτοι μα όχι μετανοημένοι ενώ το πρωτότυπο για κάποιον λόγο λεγόταν Ρίτερ, Ντένε, Φος, τα ονόματα δηλαδή των ηθοποιών για τους οποίους γράφτηκε) και βέβαια η τουρτοκατάνυξη συνοδεύτηκε από τις μικρές προσθήκες μικρών στοιχείων και μονολόγων από άλλα μπερνχαρντικά έργα, τακτική επίσης όχι ασυνήθιστη, που ακολουθεί το σκεπτικό: αφού τα κείμενα μοιάζουν όλα τόσο, γιατί να μην προσθέσουμε λίγο ακόμα μπέρνχαρντ στον μπέρνχαρντ, δημιουργώντας τον πιο μπέρνχαρντ των μπέρνχαρντ;, στην οποία δεν συνέχεια…