Σημείωμα για τον Foucault

«Με τον Descartes εισερχόμαστε πράγματι σε μία φιλοσοφία αυτόνομη, η οποία γνωρίζει ότι προέρχεται αυτόνομα από τον Λόγο και ότι η αυτοσυνειδησία αποτελεί ουσιώδες στοιχείο του αληθούς. […] Τώρα, μπορούμε να ισχυριστούμε πως βρισκόμαστε στο σπίτι μας και σαν τους ναυτικούς ύστερα από μακριά περιπλάνηση στην τρικυμισμένη θάλασσα, μπορούμε να φωνάξουμε στεριά».

Hegel

«Επιτέλους, ο ορίζοντας φαίνεται πάλι ελεύθερος για εμάς, παρ’ όλο που δεν είναι φωτεινός· επιτέλους μπορούν να σαλπάρουν πάλι τα πλοία μας, να βγουν στ’ ανοιχτά για να αντιμετωπίσουν οποιοδήποτε κίνδυνο· επιτρέπεται πάλι κάθε τόλμη του αναζητητή της γνώσης· η θάλασσα, η δική μας θάλασσα είναι ανοιχτή πάλι και ίσως να μην έχει ξαναϋπάρξει ποτέ τόσο “ανοιχτή θάλασσα”».

Nietzsche

GÉRICAULT - Medusa 1818-19

Δεν είναι ανάγκη να περιδιαβούμε εξονυχιστικά τα κείμενα του Michel Foucault για να συμπεράνουμε με ποιον εκ των Hegel και Nietzsche θα συντασσόταν· θα αρκούσε, για λόγους κειμενικής οικονομίας, να παραθέσουμε από την τελευταία συνέντευξη που παραχώρησε, τον Ιούνιο του 1984: «[…] είμαι απλά νιτσεϊκός και προσπαθώ, στο μέτρο του εφικτού και σε έναν ορισμένο αριθμό σημείων, να εξετάσω, με τη βοήθεια των κειμένων του Nietzsche –μα και μέσω αντινιτσεϊκών θέσεων (ωστόσο επίσης νιτσεϊκών!)–, τι μπορεί να γίνει σε αυτό ή το άλλο πεδίο».[i] Η δυνατότητα αυτή, όμως, μας παρέχεται μόνο στο μέτρο που καθιστούμε εαυτούς ικανούς να διαυγάσουμε, σε έναν κάποιον ικανοποιητικό βαθμό, τι σημαίνει ο φουκωικός νιτσεϊσμός εντός του πεδίου του λόγου που αυτός εκφέρεται και κατ’ επέκταση να βρεθούμε σε θέση να ανακατασκευάσουμε και να δημιουργήσουμε μέσω των κατηγοριών-εργαλείων που θέτει στη διάθεσή μας. Με τον Descartes, θα λέγαμε, εισερχόμαστε πράγματι σε ένα νέο καθεστώς αλήθειας και το καθεστώς αυτό στην ιστορικότητά του αποτελεί το θεωρητικο-πολιτικό επίκεντρο μεγάλου μέρους του έργου του γάλλου φιλοσόφου/ιστορικού.

συνέχεια…