Laruelle / Απεύθυνση

Laruelle_facepalm

Μια μικρή μετάφραση της απεύθυνσης [Adresse] του François Laruelle που ανοίγει το βιβλίο-συλλογή κειμένων του En tant quUn : la « nonphilosophie » expliquée aux philosophes [Καθόσον ένα: η «μη-φιλοσοφία» εξηγημένη στους φιλοσόφους], Παρίσι, Aubier 1991, σ. 9-13. Το κείμενο που μεταφράζω, του οποίου προηγείται ένα σύντομο (και ελαφρώς παραληρηματικό) σχόλιό μου, αποτελεί στιγμή της δεύτερης (Philosophie II) περιόδου του Laruelle, κατά την οποία ο ίδιος αργότερα ομολογεί ότι τελεί ακόμη υπό την επιρροή της αρχής της αποχρώσας φιλοσοφίας υπό τον μανδύα μιας αφοσίωσης στην επιστημονική αξίωση.

συνέχεια…

Advertisements

Deleuze – πρόλογος στο αγγλικό Dialogues

μετάφραση: fragmentary program

deleuzemirrorsr

Το μικρό αυτό κείμενο δημοσιεύτηκε ως πρόλογος στην αγγλική έκδοση (1987) του Dialogues, βιβλίου γραμμένου μαζί με την Claire Parnet το 1977. Συνιστά μια από τις κομβικότερες συμπυκνώσεις της σκέψης του Deleuze, ένα σημείο όπου όλες οι γραμμές-deleuze συγκροτούν, έστω και πρόσκαιρα, μια ενότητα, μια ολότητα, εντέλει ένα υποκείμενο, γεγονός στο οποίο οπωσδήποτε συμβάλλει το ότι πρόκειται για πρόλογο σε μετάφραση. Διασυνδέονται ευθέως και με σαφήνεια κάποιες κεντρικές ντελεζιανές έννοιες: ο εμπειρισμός, οι πολλαπλότητες, το γίγνεσθαι, η έννοια· εντός του βιβλίου όλα αυτά «εφαρμόζονται» σε μια ποικιλία πεδίων, επί των οποίων ο Deleuze και η Parnet έχουν γράψει από ένα ανώνυμο κείμενο.

Η παρουσίαση του ίδιου του βιβλίου ως έκφανσης των φιλοσοφικών θέσεων που εμπεριέχει, το θόλωμα με άλλα λόγια της γραμμής μεταξύ δομής και περιεχομένου, ενσαρκώνεται στον έσχατο βαθμό στο Mille Plateaux, που έπεται κατά τρία χρόνια της έκδοσης του Dialogues, στο οποίο κορυφώνεται και η αποτύπωση της έννοιας της ενδιαμεσότητας που εκπροσωπούν εδώ όλα τα μεταξύ και ενδιάμεσα, τα οποία αποδίδουν τον ίδιο όρο του πρωτοτύπου [between, που αντιστοιχεί στον αστερισμό των γαλλικών milieu, entre κ.λπ.]. Η διασύνδεση αυτή συνιστά βεβαίως ένα διαρκές ελλοχεύον αίτημα της φιλοσοφίας –και όχι μόνο.

συνέχεια…

pour Althusser

althusser_pipe

Με τον Althusser συμβαίνει το πιο περίεργο πράγμα. Αφενός, αδυνατώ να φανταστώ τον εαυτό μου να πηγαίνει πέρα από το ακατάσχετο και τυπικό πασάλειμμα που του έχω και δεν του έχω ρίξει, ενώ την ίδια στιγμή οι πολιτικοφιλοσοφικές διαφωνίες μας παρουσιάζονται εξαρχής μη γεφυρώσιμες, με την αίσθηση αυτή απλώς να εντείνεται όσο περισσότερο συναναστρέφομαι τόσο το έργο όσο και τους ακόλουθούς του, γιατί πρόκειται, φυσικά, για μια προσωπικότητα που μαγνητίζει –δικαίως– ακόλουθους.

συνέχεια…

Deleuze / Γράμμα για τον Spinoza

deleuzemirrors

Το παρακάτω γράμμα του Deleuze δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Lendemains το 1989 και αναδημοσιεύτηκε στη συλλογή κειμένων Pourparlers [Διαπραγματεύσεις] (Minuit, 1990, σ. 223-25). Απευθύνεται στον Réda Bensmaïa και πραγματεύεται, πολύ συνοπτικά, το ζήτημα του ύφους στον Spinoza. Δύο χρόνια αργότερα, κάποια από τα νήματα που σκιαγραφούνται εδώ θα αναπτυχθούν εκτενώς στο Τι είναι η φιλοσοφία; (Minuit, 1991· ελλ. έκδ. Καλέντης, 2004), γραμμένο με τον Guattari.

Κατά την προσφιλή του συνήθεια, ο Deleuze συγκροτεί μια τριμερή δομή μεταξύ έννοιας, συναισθηματικής επήρειας και αντίληψης. Οι παρατηρήσεις περί του ύφους του Spinoza, ενώ αντανακλούν την τριχοτόμηση των ειδών γνώσης του τελευταίου, εφαρμόζοντάς τα μέσω αναδρομής (recursion) στη διάρθρωση της Ηθικής, και αποτυπώνουν τις ελλοχεύουσες εντάσεις που παλινδρομούν στις παρυφές μα και στο υπόβαθρο δημιουργίας του αξιωματικού πλέγματος και δίνουν στο έργο τον χαρακτήρα του, μοιάζουν ταυτόχρονα γενικεύσιμες: η σχέση της φιλοσοφίας με τη μη φιλοσοφία ως προϋπόθεση και συμπλήρωμά της, η γραμμή πλεύσης που διατείνεται πως το αφηρημένο δεν εξηγεί, μα οφείλει να καταστεί αντικείμενο εξήγησης.

συνέχεια…

Σημείωμα για τον Foucault

«Με τον Descartes εισερχόμαστε πράγματι σε μία φιλοσοφία αυτόνομη, η οποία γνωρίζει ότι προέρχεται αυτόνομα από τον Λόγο και ότι η αυτοσυνειδησία αποτελεί ουσιώδες στοιχείο του αληθούς. […] Τώρα, μπορούμε να ισχυριστούμε πως βρισκόμαστε στο σπίτι μας και σαν τους ναυτικούς ύστερα από μακριά περιπλάνηση στην τρικυμισμένη θάλασσα, μπορούμε να φωνάξουμε στεριά».

Hegel

«Επιτέλους, ο ορίζοντας φαίνεται πάλι ελεύθερος για εμάς, παρ’ όλο που δεν είναι φωτεινός· επιτέλους μπορούν να σαλπάρουν πάλι τα πλοία μας, να βγουν στ’ ανοιχτά για να αντιμετωπίσουν οποιοδήποτε κίνδυνο· επιτρέπεται πάλι κάθε τόλμη του αναζητητή της γνώσης· η θάλασσα, η δική μας θάλασσα είναι ανοιχτή πάλι και ίσως να μην έχει ξαναϋπάρξει ποτέ τόσο “ανοιχτή θάλασσα”».

Nietzsche

GÉRICAULT - Medusa 1818-19

Δεν είναι ανάγκη να περιδιαβούμε εξονυχιστικά τα κείμενα του Michel Foucault για να συμπεράνουμε με ποιον εκ των Hegel και Nietzsche θα συντασσόταν· θα αρκούσε, για λόγους κειμενικής οικονομίας, να παραθέσουμε από την τελευταία συνέντευξη που παραχώρησε, τον Ιούνιο του 1984: «[…] είμαι απλά νιτσεϊκός και προσπαθώ, στο μέτρο του εφικτού και σε έναν ορισμένο αριθμό σημείων, να εξετάσω, με τη βοήθεια των κειμένων του Nietzsche –μα και μέσω αντινιτσεϊκών θέσεων (ωστόσο επίσης νιτσεϊκών!)–, τι μπορεί να γίνει σε αυτό ή το άλλο πεδίο».[i] Η δυνατότητα αυτή, όμως, μας παρέχεται μόνο στο μέτρο που καθιστούμε εαυτούς ικανούς να διαυγάσουμε, σε έναν κάποιον ικανοποιητικό βαθμό, τι σημαίνει ο φουκωικός νιτσεϊσμός εντός του πεδίου του λόγου που αυτός εκφέρεται και κατ’ επέκταση να βρεθούμε σε θέση να ανακατασκευάσουμε και να δημιουργήσουμε μέσω των κατηγοριών-εργαλείων που θέτει στη διάθεσή μας. Με τον Descartes, θα λέγαμε, εισερχόμαστε πράγματι σε ένα νέο καθεστώς αλήθειας και το καθεστώς αυτό στην ιστορικότητά του αποτελεί το θεωρητικο-πολιτικό επίκεντρο μεγάλου μέρους του έργου του γάλλου φιλοσόφου/ιστορικού.

συνέχεια…