Ο διάβολος στο θέατρο Κορύβαντες / Αντρέας Θεοχάρης

blake - red dragon

Τα απλά ζητήματα απαιτούν περίπλοκη πραγμάτευση· τα δαιδαλώδη πρέπει να υποστούν νηφάλια εξέταση, αν η ενασχόληση μαζί τους πρόκειται να τα αναγάγει στα απλά τους συστατικά, ώστε κατόπιν να αυτοτεθεί ιδανικά στο πόστο του προξενητή επιπλοκών. Το θέαμα του Διαβόλου ήταν αλλόκοτο ή μήπως απλούστατα έλασσον, ένας χαρωπά καταστροφικός χορός ενώπιον κοινού (κατά βάση) διαρκώς ανυποψίαστου; Σημαντικότερα, ο βαθμός αντίληψης των συντελεστών ήταν αυτός ενός κατασκευαστή αχρηστεύεων ή εκείνος ενός ανδρείκελου που περιφέρεται άχαρα επάνω στη σκηνή και κατόπιν δεν ακούγεται πια; Το πρώτο ερώτημα εύκολα ανασκευάζεται σε τοποθέτηση· το δεύτερο είναι ικανό να υποχρεώσει εμάς σε ριζική επανατοποθέτηση ως ερώτημα κομβικό, πρίσμα επαρκές για διύλιση των υπολοίπων. Οποιοσδήποτε συνδυασμός εννοιακότητας και τέχνης αδυνατεί να το αποφύγει· εμείς αδυνατούμε να το αποφύγουμε λόγω του αδιαχώριστου των παραπάνω.

Το αφηγηματικό πλαίσιο είναι σπονδυλωτό μα λιτό: τρία διηγήματα με κοινή θεματική (Επίσκεψη στη χώρα των νεκρών / Κάφκα, Μπαμπόκ / Ντοστογιεφσκι, Ο διάβολος / Γκόρκι) σε διαδοχή, με ενδιάμεσα ιντερμέτζι που παραπέμπουν σε καμπαρέ αυτοσχεδιασμό. Ο πυρήνας της παράστασης συγκροτείται γύρω από μια σειρά επεισοδίων με βασικό κοινό παρονομαστή μία ασαφώς χθόνια ατμόσφαιρα. Ο διάβολος βαριέται και χαϊδεύεται, τα πτώματα γίνονται αναπόφευκτα βορά στα σκουλήκια, ο διάβολος απαγγέλλει Πλάτωνα με στόμφο καθώς μετασχηματίζει στίχους του Baudelaire, σώματα ζουν, πεθαίνουν και ζουν [σ]τον θάνατό τους (κάθε σώμα ως γίγνεσθαι-πτώμα): ό,τι συμβαίνει, συμβαίνει συνεσφιγμένο με το χώμα, συνδεδεμένο καταστατικά με τη γη και οδηγεί στην απουσία συμβάντος –η τυπική εξίσωση του στοιχείου που καταστρέφει εκ των έσω.

Ταυτόχρονα ή περαιτέρω, τα πάντα κοσμούνται από τη μανιώδη ανάπτυξη και ανάδυση λιμπιντικών ροών και επιθυμητικών επιδιώξεων. Τα παιχνίδια παρενδυσίας και –κατάλυσης της– ταυτότητας, τα σκετς στα οποία οι διάφοροι χαρακτήρες που ενσαρκώνουν οι δύο ηθοποιοί έρχονται ερωτικά ή/και εξουσιαστικά αντιμέτωποι αποτελούν τα ίδια ένα είδος “εγχείρησης για τους τολμηρούς”, υποβασταζόμενα από τον ιδιότυπο και πρωτολειακό υπαρξισμό του κειμενικού υλικού. Το εντυπωσιακότερο και ίσως πιο παράταιρο γνώρισμα της παράστασης είναι τα σαφή δείγματα αυτοσυγκράτησης που επιδεικνύονται στην πλειονότητα των προχείρως εντοπίσιμων επίδικων. Το ανέβασμα είναι σύντομο, οι βινιέτες λιτές, οι κραυγές περνούν πριν τις αντιληφθούμε και η ιλαρότητα αποχωρεί ακριβώς πριν ή ακριβώς μόλις έχει μετατραπεί σε γελοιότητα. Οι περσόνες ταυτόχρονα κινούνται σαν κρυόμπλαστρα και βυθίζονται στην υπερβολή με τρόπο που εναρμονίζει τις δύο ακρότητες αξιοθαύμαστα, ίσως εκ παραδρομής.

Με τη θεατρική μηχανή στενά αρθρωμένο γύρω από τον Αντρέα Θεοχάρη, ο Μαρίνος Μαρούλης –και το αρχετυπικό του προφίλ– προσφέρει μία αντίστιξη η οποία αποτελεί το υψηλότερο σημείο της ουσίας του όλου πονήματος, λειτουργώντας με τρόπο που δεν επιτρέπει στον θεατή να καταλάβει τον βαθμό στον οποίο ο ίδιος έχει συναίσθηση της κατάστασης. Υποδύεται τον κρετίνο με άνεση που οδηγεί στην απολύτως ειλικρινή διερώτηση περί του αν είναι κρετίνος, ένα κατόρθωμα που αναδεικνύει κάτι που θα μπορούσε να ιδωθεί ως ένας τύπος δυιστικού παράδοξου: ενώ η αποτίμηση εξαρτάται από τον βαθμό αυτοσυνειδησίας που επικρέμαται αινιγματικά πάνω από την υπόγεια σκηνή με τις θεοσκότεινες γωνίες, η απελευθέρωση της οπτικής από την ανάγκη αυτής της γνώσης δημιουργείται αφ’ ης στιγμής η προβληματική εκφραστεί, καταλήγοντας σε μία απροσδιοριστία του παρατηρητή και όχι του παρατηρούμενου. Η θέση είναι αφύσικη, μα προξενείται με φυσικότητα από την παρουσία στην παράσταση. Είναι γελοία, μα σοβαρότατη τη στιγμή που κανείς δεν γελάει τις στιγμές που ο καλλιτέχνης πιθανώς θα περίμενε να αντικρίσει τις θυμικές βαλβίδες του κοινού να εκρήγνυνται.

Η παρακολούθηση θεάτρου ως μια εγγενώς αναστοχαστική διαδικασία, η παρουσίαση (και η κριτική) παραστάσεων ως κατάληψη μιας θέσης εντός μιας ιστορικότητας (=ενός πλέγματος ιστορικοτήτων), η παρακολούθηση μιας συγκεκριμένης παράστασης ιδανικά ως η ιχνηλάτηση πεδίων ή ο σχηματισμός πτυχών και πτυχώσεων μέχρι τούδε αναμόχλευτων. Ο Διάβολος ως ουσιώδης, έστω και μέσω των αδυναμιών της, θεατρική κατασκευή –ή κυρίως λόγω αυτών.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s