Interview στο Θέατρο Βικτώρια

ένας ερεθισμός

courbet-self-portrait-1845

Το ραντεβού που μου έδωσε ο φίλος μου όταν επικοινώνησε με την κυριακάτικη θεατρική του πρόταση αποδείχθηκε ελαφρώς πρώιμο όταν ήλεγξα την ώρα έναρξης της παράστασης. Όπως και να έχει, καταφέραμε να φτάσουμε τελευταία στιγμή. Οι διευκρινίσεις που θα ήταν απαραίτητες προτού βρεθούμε στο δια ταύτα του παρόντος κειμένου δεν θα μπορούσαν ποτέ να καλυφθούν σε ένα κείμενο του τύπου αυτού: αφορούν τη ζωή και την ύπαρξη σε βαθμό απροσπέλαστο. Πρέπει όμως να επισημανθεί πως η κατάσταση στην οποία συναντώ τον εαυτό μου, γράφοντάς το, βρίθει ακροτήτων που διακρίνονται από ένα κάποιο ενδιαφέρον.

Από τη μία, η σύνταξη μίας λεγόμενης κριτικής για την παράσταση αυτή συγγενεύει βαθιά με μια ληστεία υπαίθριου κυλικείου από τον τελευταίο εν ζωή άνθρωπο στον πλανήτη: συνιστά ένα εγχείρημα που ταυτόχρονα εκφεύγει του άξονα εύκολο-δύσκολο και στερείται νοήματος με έναν τρόπο οιονεί αδιανόητο –μέχρι τη συνειδητοποίηση ενός αντικειμένου σαν αυτήν την παράσταση, που εξωθεί στην υπέρβαση του θεμιτού. Από την άλλη, διατρέχοντας πρόχειρα το διαδίκτυο κατόπιν της θεάσεως, αδυνάτησα όχι μόνο να ανακαλύψω έστω και δυο αράδες που να αντικατοπτρίζουν τη δική μου (και όσων με συντρόφευαν κατά την ιεροτελεστία ταύτη) προσέγγιση επί του πονήματος, μα ακόμα και να σκοντάψω επάνω σε κάτι που να τοποθετείται στην ίδια μεριά του φράκτη (αν και οι μεριές αυτές σχεδόν αποτυγχάνουν να παραγάγουν νόημα στην προκειμένη περίπτωση). Προτείνω σε κάθε ενδιαφερόμενο τη συντομότερη περιήγηση προς διακρίβωση της προαναφερθείσας μονομέρειας. Το πού οφείλεται αυτό το ολότελα φανταστικό γεγονός δύναμαι μόνο να το οσμιστώ εξ αποστάσεως· πιθανώς στη δική μου άγνοια του αντικειμένου, οπωσδήποτε σε μία έλξη των ομωνύμων, προς επίρρωση όπως και να ‘χει ενός παλαιικού συμπεράσματος: ο κόσμος είναι ένα περίεργο και τρομακτικό μέρος.

Ο λόγος που γράφω το παρόν, λοιπόν, είναι η ανάληψη του άχαρου ρόλου ο οποίος κωδικογραφείται «το κοράκι της καταιγίδας», προσπαθώντας να προειδοποιήσω όσους δυνάμει θα τύγχαναν στη θέση μου. Δεν μπορώ να επιρρίψω στ’ αλήθεια ευθύνες στον φίλο μου. Διεπόταν από ένα είδος καλής θέλησης καθώς έστελνε το μήνυμα της τελευταίας στιγμής που αντάλλαξε μία παράσταση κλασικού έργου και αποδεκτά χαμηλού ρίσκου με την εδώ οσονούπω αναλυόμενη. Θυμάμαι, με μια κάποια νοσταλγία, πόσο αβασάνιστα του ανέφερα, καθώς διαβαίναμε την πύλη της θεατρικής αιθούσης, το επίγραμμα του ποιητή: Αφήστε κάθε ελπίδα

Δεν πέρασε πολλή ώρα μέχρι να την αφήσουμε αμετάκλητα. Το θέαμα που παρακολουθήσαμε ήταν τόσο ατόφια κακό, τόσο απύθμενα φρικώδες, που ήταν δύσκολο να καταλάβεις αν πηγαίνεις ή αν έρχεσαι, αν παρίστασαι σε θεατρική παράσταση ή κάτι άλλο, μυστικό και μέχρι πρότινος θαμμένο σε εγκαταστάσεις ανίερες, αν εντέλει πρόκειται για κάποιο αλλόκοτο όνειρο. Στη σκηνή ήταν τέσσερις άνθρωποι, υποψήφιοι για κάποια θέση εργασίας· εκτός αυτής μια φωνή τους απευθυνόταν, κάνοντάς τους ερωτήσεις και ζητώντας τους σταδιακά όλο και βαναυσότερες αποδείξεις πίστης. Μέσα από ένα ποτ πουρί συνθηματολογίας επί παντός επιστητού, σκηνοθετημένο και αποδιδόμενο με αισθητική της τελευταίας υποστάθμης, παρέλασαν προ των οφθαλμών μας κωμωδία και μελό από άκρη σ’ άκρη τηλεοπτικά και μας δόθηκε η δυνατότητα να εξοπλιστούμε για τα χρόνια που έρχονται από μία ατέρμονη και άρτια ενημερωμένη κάβα κοινοτοπιών. Τέσσερις ηθοποιοί που έπαιζαν, λίγο έως πολύ, τον εαυτό τους, μας βασάνισαν αδιαλείπτως για κάτι λιγότερο από μιάμιση ώρα. Για να τους προσφέρει ο αόρατος εργοδότης δυνατότητες επιβίωσης, φαίνεται, έπρεπε απαράβατα αυτοί να μας αποστερήσουν τις δικές μας.

Αδυνατώ όμως να μην αναγνωρίσω κάποιες αρετές ή μάλλον μετα-αρετές που εντοπίσθηκαν εν τάχει στη σύντομη κουβέντα που ακολούθησε πριν τρέξουμε τρομαγμένοι να κρυφτούμε ξανά στις τρύπες μας και να βρούμε γιατρειά σε ό,τι ο καθένας θεώρησε αρμόζον (για εμένα η συγγραφή αυτού εδώ του σημειώματος). Οφείλουμε, όπως πάντα, να μεταφέρουμε την κουβέντα στη λογικά απώτατη βαθμίδα της και να αναρωτηθούμε: τι είναι το θέατρο; Όταν επισκεπτόμαστε στ’ αλήθεια περίπου απολύτως απροετοίμαστοι μια παράσταση και μας κοπανάει κατακούτελα αυτός ο ορυμαγδός φληναφημάτων, όταν θέλουμε να βγάλουμε τα μάτια μας και να τα βάλουμε εκεί που δεν βλέπει και γνωρίζουμε με βεβαιότητα πως ποτέ ξανά δεν θα κοιτάξει ο ήλιος, όταν η θεατρική πράξη προσομοιάζει εμπειρία λιμού στο ψυχικό και το καλλιτεχνικό επίπεδο, ο στοχασμός πρέπει να προβεί στην κατεξοχήν κριτική διαδικασία: την αναζήτηση ορίων. Ταυτόχρονα, θα τολμούσα να αρθρώσω έναν λόγο περί τραγωδίας ή ίσως τραγικότητας, μία τραγικότητα όχι δραματική –ήτοι δραματουργική–, μα του βιώματος από τη σκοπιά του θεατή. Η κουβέντα, φυσικά, δεν είναι καινοφανής, μα πρέπει να επανεξεταστεί με βάση κάθε συνθήκη που την επανεκκινεί.

Το ανησυχητικό πόρισμα είναι η απλή παρατήρηση πως όποια σχετική πληροφορία ανευρέθη προ και μετά της εμπειρίας προϊδέαζε για ένα άγνωστο αριστούργημα, αν και φυσικά, στρέφοντας πίσω το βλέμμα, μυριάδες είναι οι λεπτομέρειες που θα είχαν αυξήσει τις ρωγμές ενός τέτοιου αφηγήματος σε επίπεδο απαγορευτικό για τη συνέχιση της ανέφελης ύπαρξής του και θα είχαν τουλάχιστον προειδοποιήσει για τον ελλοχεύοντα όλεθρο. Σε συνδυασμό με τις αντιδράσεις του κοινού ενώπιον της σκηνής, αυτό που καθίσταται ασύλληπτο ως κάτι διάφορο μιας τρολιάς ολοκληρωτικά εκκωφαντικών διαστάσεων και ενδεχομένως παγκοσμίου βεληνεκούς, μετασχηματίζεται σε εμπειρία αποκαλυπτική και άκρως εκφοβιστική, παγωμένη στιγμή αποκρυστάλλωσης ενός συνεχιζόμενου διασυρμού μέσα στον χρόνο.

Advertisements

2 comments on “Interview στο Θέατρο Βικτώρια

  1. Φραντζ says:

    Μια και κριτική τελικά δεν διαβάσαμε, πού θα χρειαστεί να αποταθώ για να μου επιστραφούν τα τρία λεπτά ανάγνωσης;

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s